කෘතීම බුද්ධිය (Artificial Intelligence - AI) මූල්ය ක්ෂේත්රයේදී විශාල වශයෙන් භාවිතා කරනු ලබන්නේ කඩිනම් තීරණ ගැනීම, තක්සේරු කිරීම, වංචා අනාවරණය, සහ පාරිභෝගික සේවා වර්ධනය වැනි කාර්යයන් සඳහාය.
කෘතීම බුද්ධිය නොහොත් Artificial Intelligence තාක්ෂණයේ පරිණාමය විවිධ අවධීන් හරහා සොයා ගත හැකි අතර සමාජයන් පරිවර්තනය කල පෙරලිකාර නවෝත්පාදනයන් මඟින් සලකුණු කර ඇත.
කෘතීම බුද්ධිය (Artificial Intelligence - AI) මූල්ය ක්ෂේත්රයේදී විශාල වශයෙන් භාවිතා කරනු ලබන්නේ කඩිනම් තීරණ ගැනීම, තක්සේරු කිරීම, වංචා අනාවරණය, සහ පාරිභෝගික සේවා වර්ධනය වැනි කාර්යයන් සඳහාය.
01. නිරවද්ය කෘෂිකර්මය (
Drone images වලින් වගා
තත්වය බැලීම
02. භූමිය හා වගා පාලනය (
AI-based
soil health checkers
03. මළපැදි හා රෝග හඳුනා ගැනීම (Pest and Disease Detection)
AI systems මඟින් රෝග සහ මළපැදි
සෙවීම සඳහා පළතුරු/තැටි/එළවළු වලට කැමරා භාවිතා කරයි.
Image
recognition systems
04. කාලගුණ අනාවැකි (Weather Forecast-in )
AI භාවිතයෙන් තෘණ වර්ධනයට හොඳ කාලගුණ, වැස්ස, වියළි කාලය වැනි දේවල් පිළිබඳ අනාවැකි ලබාගත හැකිය.
Agri-tech
apps
05. ස්වයංක්රීය
යන්ත්රෝපකරණ (
AI robots සහ smart machinery භාවිතා කර යන්ත්රවලින්ම බීජ කැබලි කැපීම, රෝපණය වැනි කටයුතු සිදු කළ හැකිය.
උදාහරණ:- Self-driving
tractors
Drones for
spraying pesticides
06. අස්වනු
අනාවැකි (Yield Prediction)
Satellite
image analytics
වාසි:
- වියදම් අඩු
වේ.
- වැඩි
නිෂ්පාදනය.
- මනුෂ්ය
බලශක්තිය අවම කිරීම.
- නවීන
තාක්ෂණයට ගොවියන්ව ගෙනයෑම.
අභියෝග:
- AI උපකරණවල මිල අධික විය
හැක.
- ගොවියන්ට තාක්ෂණික දැනුම අවශ්යය වීම.
AI තාක්ෂණය අධ්යාපනයේ භාවිත වන ප්රධාන ක්ෂේත්ර
01. පෞද්ගලික ඉගෙනීම (Personalized Learning )
AI ක්රම භාවිත කිරීමෙන්
සිසුවෙකුගේ ශක්තිමත් හා දුර්වල කොටස් හදුනාගෙන ඒ අනුව ඉගැන්වීමේ හැකියාව ලැබේ.
02. අන්තර්ජාල ගුරුවරුන් සහ Bot (Virtual Teachers & Chat bots)
AI Chat bot එකක් මගින්
සිසුන්ට ප්රශ්න වලට උත්තර ලබාගත හැක.
උදාහරණ:- Google’s Socratic app
ChatGPT
03. ස්වයංක්රීය ක්රියාවලිය (Automation)
AI භාවිතා කරලා
පරීක්ෂණ ලකුණු දැනටමත් ලබා දීම, ප්රශ්න පත්ර
සකස් කිරීම වැනි දේවල් ස්වයංක්රීයව සිදු කළ හැක.
උදාහරණ:- Auto-grading systems
MCQ evaluation software
Turning (Plagiarism checker)
04. භාෂා සහය (Language Translation & Support)
AI භාවිතයෙන් විවිධ
භාෂාවලින් පාඩම් වැඩකටයුතු සිදු කළ හැකිය. සිසුන්ට තම භාෂාවෙන්ම විෂයයන් අධ්යයනය
කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
Microsoft Immersive Reader
05.Virtual Reality (VR) & Augmented Reality (AR) with AI
උදාහරණ:- Human body 3D simulation
Virtual science labs
06.ඉගෙනීමේ
අපහසුතා හඳුනා ගැනීම(Identifying Learning Disabilities)
උදාහරණ:- AI-based dyslexia detectors
Special Ed tools
07. ශිෂ්ය ආදාන
විශ්ලේෂණය(Student Performance Analysis)
Predictive performance analytics
අධ්යාපනයේ AI
භාවිතයේ වාසි:
- ඉගෙනීම
ස්වයංපූර්ණ කරයි.
- පෞද්ගලික අවශ්යතාවය
අනුව උගන්වයි.
- ගුරුවරුන්ට
කාලය ඉතිරි කරගනිමින් ඉගැන්වීමෙ කටයුතුවලට උදව් කිරීම.
- ලෝකය පුරා අධ්යාපන
ව්යාප්තිය.
අභියෝග සහ
සීමා:
- ගුරුවරුන්ගේ
භූමිකාව අඩු වීමේ භීතිය.
- සියළු සිසුන්ට
තාක්ෂණික පහසුකම් නොමැති වීම.
ඒ අනුව කෘතිම බුද්ධිය සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයට
බලපාන අයුරු සාකච්ඡා කර බලමු.
AI සෞඛ්යය
ක්ෂේත්රයේ භාවිතා වන්නේ කෙසේද?
AI භාවිතයෙන් X-ray,
CT Scan වැනි වෛද්ය
පරීක්ෂණවලින් රෝග හඳුනා ගැනීම ඉතා ඉක්මනින් හා නිවැරදිව සිදු කළ හැක.
උදාහරණ:- Google Deep Mind – ඇස් රෝග හඳුනා ගැනීම
Skin cancer හඳුනාගන්න AI
apps
02.වෛද්ය උපකරණ
(Medical Devices & Robots)
AI robots භාවිතා කරමින්
ශල්යකර්ම (surgery) සිදු කිරීමත්,
රෝගීන්ට සේවාවන්
ලබාදීමත් කරයි.
උදාහරණ:- Da Vinci Surgical Robot
03.වෛද්ය
තොරතුරු කළමනාකරණය කිරීමට (Data Management)
AI systems භාවිතා කර රෝගී තොරතුරු, වාර්තා, අතීත වෛද්ය ඉතිහාසය කළමනාකරණය කිරීමට හැකිය.
උදාහරණ:- Electronic Health Records (E Hrs)
AI chat bots for patient queries
04.අනාවැකි කිරීම
(Predictive Analytics)
AI භාවිතයෙන්
මිනිසෙකුට අනාගතයේ ඇතිවිය හැකි රෝග පිළිබඳව අනාවැකි ලබාදිය හැක.
COVID-19 පාලනය සඳහා data-based
prediction
05.ඖෂධ සංවර්ධනය
(Drug Discovery)
AI භාවිතයෙන් නව ඖෂධ සොයා ගැනීම හා පරීක්ෂා කිරීම වේගවත් කර ගත හැකිය.
උදාහරණ:- Pfizer & IBM Watson – Cancer research
06.සෞඛ්යය
උපදෙස් සදහා (Virtual Health Assistants)
AI voice/chat assistants මගින් රෝගීන්ට උපදෙස් මතක් කිරීම, වෛද්ය සම්බන්ධ ප්රශ්නවලට
පිළිතුරු ලබාදිය හැක.
උදාහරණ:- Babylon Health
01.වේගවත් සේවාවක් ලබා දීම
02. නිවැරදි පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට හැකි වීම
03 රෝගීන්ට උපකාර
කළ හැකි වීම.
04.වෛද්යවරුන්ට
සහාය වීමට ඇති හැකියාව
05.වියදම් අඩු
වීම
AI තාක්ෂණය
කියන්නේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය ආරම්භක මට්ටමෙන්ම ඉතා වේගයෙන් දියුණු වෙමින් පවතින
තාක්ෂණයකි. එය රෝග හඳුනාගැනීම, වෛද්ය උපකරණ
භාවිතයට, චිකිත්සාව,දත්ත කළමනාකරණය වැනි
බොහෝ ක්ෂේත්ර වලදී භාවිත වේ.
අපි දිනපතාම කෘතීම බුද්ධිය(AI Technology) භාවිත කරනවා කියලා බොහෝ දෙනාට තේරෙන්නේ නෑ. නමුත් ජීවිතයේ සෑම දිනයකම AI නැවත නැවත මුණ ගැසෙන්නෙ පහත ක්ෂේත්රවලින්. ඒ මොනවාද ඒවට උදාහරණ මොනවාද යන්න පහතින් දැක්වේ.
1. ස්මාර්ට් දුරකථන (Smartphones)
දුරකථනයෙහි
ඇති assistant apps වැනි ඒවා මත AI
පදනම් වේ.
උදාහරණ:- Google Voice Search
Face Unlock
2. සමාජ මාධ්ය ජාල භාවිත කිරීමේදී (Social Media)
Facebook, Instagram,TikTok වැනි සමාජ ජාල භාවිත කරන විට AI මගින් post, video, ad ප්රචාරණය කරනු ලැබේ.
උදාහරණ:- TikTok algorithm
Fake account detection
3. බැංකු සහ මුදල් කටයුතු (Banking & Finance)
වේගවත් සේවාවක් ලබාදීම සඳහා අවම වියදමක් සහිතවAI භාවිතා කරනු ලැබේ.
උදාහරණ:- වංචනික දේවල්
හඳුනා ගැනීමට
Loan eligibility checking
4. සුරක්ෂිතතාව (Security)
මුහුණ හඳුනා ගැනීම, මුහුණ මත පදනම් වී ඇතුල් වීම ආදිය AI මගින් සිදුවේ.
උදාහරණ:- Face Recognition in mobile
phones
AI cameras
5. සන්නිවේදනය සඳහා (Communication)
AI භාවිතා වන්නේ
භාෂා පරිවර්තනය, Voice to Text සේවාවලදී ආදී
වශයෙන්.
උදාහරණ:- Google Translate
Gmail – Spam filtering
Voice typing
online shopping සදහා AI
බොහෝ අවස්ථාවලදී අවශ්ය
වේ.(Amazon, Daraz වැනි) AI
මගින් තමන්ට ගැලපෙන
පරිදි නිෂ්පාදන නිවසටම ගෙන්වා ගත හැකිය.
උදාහරණ:- Chat bot customer support
Smart pricing
7. අධ්යාපනය (Education)
අධ්යාපනය
සඳහා භාවිත කරන විවිධ අධ්යාපනික apps වර්ග, ඒවාට
අදාල platforms වලටත් AI ක්රියාත්මක වේ.
උදාහරණ:- Khan Academy – Personalized learning path
8. සෞඛ්යය (Healthcare)
AI විශාල වශයෙන්
භාවිතා වන්නේ රෝග විනිශ්චය, වෛද්ය
පරීක්ෂණ ආදිය සඳහාය.
උදාහරණ:- X-ray / MRI analysis
AI diagnosis systems
AI නැවත නැවත හමුවන මෙම ක්ෂේත්ර පිළිබඳව කෙසේද AI බැඳී පවතින්නේ යන්න ඉදිරියට පැමිණෙන ලිපි මගින් විස්තර කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.
![]() |
| How does Artificial Intelligence work |
Algorithm සහ Machine
Algorithm යනු කුමක්ද?
Algorithm යනු, පරිගණකයට යම් කාර්යයක් හෝ ගැටලුවක් විසඳා ගැනීම සඳහා පිළිපදින්නා වූ පියවරෙන් පියවර උපදෙස් පෙළක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.AI තුළ Algorithm එකක් යෙදෙන්නේ යන්ත්රය තුළ "ඉගෙනීම" සහ "තීරණ ගැනීම" සිදුකිරීමට උපකාරයක් වශයෙනි.
නිදසුනක් ලෙස ගතහොත් "කකුල් හතරක් ඇති සතුන්, රෝම ඇති සතුන් බළලූන් විය හැකිය.පියාසර කරන සතුන්" යන්න යන්ත්රයට කියා දීමයි.එවිට විවිධ රූපවලින් ඉගෙනීම ලබාගෙන තමාටම හඳුනා ගැනීමට හැකියාවක් ලැබේ.
Mashine එකක භූමිකාව කෙසේද?
AI තුළ Mashine යන වචනයෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ පරිගණකයක පද්ධතියක් හෝ වැඩසටහනක් වන අතර ඒවාට විවිධ හැකියාවන් ඇත. එනම්,
01.දත්ත කියවීම
02.Algorithm එක අනුගමනය කිරීම
03.පලපුරුද්දෙන් ඉගෙන ගැනීම
04.නැවත නැවත උත්සාහ කිරීමෙන් හැකියාව වැඩිකර ගැනීම .
කේ.ජී.පී.උමයංගනා ප්රේමරත්න
ජන සන්නිවේදන අධ්යන අංශය
කැලණිය විශ්ව විද්යාලය
02.Cmoputer vision (රූප හඳුනා ගැනීම)
03.Robotics (ස්වයංක්රීය රෝබෝ නිර්මාණය)
04.Expert system (විශේෂඥ පද්ධති)
05.Natural language processing(
මෙය ඒ AI වල හදවත ලෙස සැලකේ.මෙහිදී මැෂින් එකක්
තමන්ගේ පසුගිය පලපුරුද්ද මත පදනම් වී එයින් ඉගෙනීම ලබාගෙන ඉදිරියට පැමිණෙන තීරණ
ගැනීමේ හැකියාව ලබාගන්නා ක්රමයයි.නිදසුනක් විදියට ගතහොත් Netflix ඇප් එක මගින් තමන්ට
කැමති ලෙස සිනමා නැරඹිය හැකිය.තවත් නිදසුනක් ලෙස you tube එක මඟින් නරඹන වීඩියෝ
වලට අදාළව නිර්දේශ වීම දැකගත හැකිය.
02.Cmoputer vision (රූප හඳුනා ගැනීම)
පරිගණකයකට රූප, වීඩියෝ සහ එහි ඇති විවිධ වස්තු බලා ඒවා වටහා
ගැනීමේ ඇති හැකියාවයි.
උදා :- face recognation (මුහුණ හඳුනා ගැනීම)
self - driving
cars වල ගමන්
මාර්ගය හඳුනා ගැනීම.
03.Robotics (ස්වයංක්රීය රොබෝ නිර්මාණය)
වර්තමානයේ මෙය ඉතාමත් සීඝ්ර ලෙස ලෝකයේ බොහෝ රටවල දැක ගත හැකිය. කුමක්ද කිවුවහොත් රොබෝ යන්ත්ර නිර්මාණය කිරීමයි. මේවාට වටපිටාව දැන ගැනීම, ක්රියා කිරීම, තීරණ ගැනීම, ඇතැම් විට හැඟීම් දැනෙන ආකාරයට ද නිර්මාණය කිරීම වර්තමානයේදී දැන ගැනීමට හැකිවන කරුණකි.
උදා :-ජපානය වැනි දියුණු රටවල භාවිත වන AI ආධාරක රොබෝ වාණිජ නිෂ්පාදන කර්මාන්තවල රොබෝ යන්ත්ර
04.Expert system (විශේෂඥ පද්ධති)
AI භාවිතයෙන් කෙනෙකුගේ අත්දැකීම් වලට සමාන තීරණ ගැනීමට
පුළුවන් පද්ධතියක් ලෙස සැකසී ඇත.එනම් පද්ධති විශේෂඥයෙකු ලෙස වැඩ කරනු ලබයි.උදාහරණ,
වෛද්ය තීරණ ගන්නා AI සක්රීය පද්ධති.
05.Natural language processing(
මිනිස් භාෂාව එනම් සිංහල ඉංග්රීසි ආදී ඕනෑම භාෂාවක්
පරිගණකයට තේරුම් ගැනීමට හැකියාව ඇත මිනිසුන්ගේ කතාබහ වැනි ඕනෑම දෙයක් තේරුම්
ගැනීමේ ක්රමවේදයක් කෘතිම බුද්ධියට ඇත. Google Assistant,Chatgpt,pi.AI
ඔන්න ළමයි මුලින්ම මම ගෙනාපු ලිපියෙන් මං විස්තර කරේ කෘතිම බුද්ධියේ ඉතිහාසය,කෘත්රිම බුද්ධිය වර්ගීකරණය යනාදියයි. මං අද ලිපියෙන් එහි පවතින ප්රධාන අංග මොනවද යන්න විස්තර කර ඇත. කෘතිම බුද්ධිය පිළිබඳ තවත් වැදගත් ලිපියක් රැගෙන නැවත හමුවනතුරු ඔබට සුභ දවසක්.
කේ.ජී.පී.උමයංගනා ප්රේමරත්න
ජන සන්නිවේදන අධ්යන අංශය
කැලණිය විශ්ව විද්යාලය
කෘත්රිම බුද්ධිය පිළිබඳ නෛතික හා සමාජීය පැතිකඩ අදායම් (Pros) කාර්යක්ෂමතාවය - වැඩ automate කිරීමෙන් වේලාව සහ අඩු වේ. නවෝත්පාදනය - සෞඛ්ය...